السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

252

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

قاعدهء صحّت قاعدهء صحّت [ أصل صحّت ] : از قواعد فقهى . قاعدهء صحّت از قواعد مهم ومشهور فقهى وعبارت است از حكم به صحّت عملي كه صحّتش مشكوك است . بسيارى عنوان قاعده را « اصالة الصحّة في فعل الغير » ذكر كرده‌اند . چنان كه برخى قيد « افعال مسلمان » را بر آن افزوده‌اند . 1 از قاعدهء صحّت در كتب دربردارندهء قواعد فقهى به تفصيل سخن گفته‌اند ؛ چنان كه در بسيارى از أبواب فقهى به آن تمسك كرده‌اند . مفاد قاعده : صحّت در عنوان قاعده در برابر فساد به كار رفته ومراد از صحيح عملي است كه به لحاظ اجزا وشرايط تمام است . بنابر اين ، مفاد قاعده صحّت ، مترتّب كردن اثر عمل صحيح [ تام الاجزاء والشرائط ] بر عملي است كه صحّت آن مشكوك است . 2 در اينكه مقصود از صحّت ، صحّت واقعي است يا صحّت نزد انجام دهندهء عمل ، اختلاف است . قول نخست به مشهور نسبت داده شده است . 3 بنابر ديدگاه كساني كه عنوان قاعده را اصالة الصحّة في فعل الغير قرار داده‌اند ، قاعدهء صحّت تنها در فعل ديگرى جارى مىشود . بنابر اين ، اگر كسى شك كند عقدي كه جارى كرده ، صحيح است يا نه ، نمىتواند با استناد به قاعدهء صحّت حكم به صحّت عقد كند ؛ بلكه مورد از موارد جريان قاعدهء فراغ ( - - ) قاعدهء فراغ ) است . در مقابل ، بعضي قاعدهء صحّت را به افعال خود شك كننده تعميم داده‌اند . 4 برخى گفته‌اند : اگر عموم قاعدهء فراغ وشمول آن را نسبت به همهء افعال بپذيريم ، براي تصحيح اعمال خودِ شك كننده نيازى به قاعدهء صحّت نيست ؛ اما اگر قائل به اختصاص قاعدهء فراغ به عبادات

--> ( 1 ) . كتاب المكاسب 3 / 407 ( 2 ) . كشف الغطاء 1 / 306 ( 3 ) . مهذب الاحكام 5 / 166 ؛ العروة الوثقى 2 / 454 ( 4 ) . مصباح الهدى 7 / 480 ؛ موسوعة الخوئي 22 / 180 ( 5 ) . مستمسك العروة 14 / 497 - 498 ( 6 ) . مهذب الاحكام 3 / 88 و 10 / 49 ؛ تفصيل الشريعة ( الحج ) 2 / 378 ( 7 ) . مهذب الاحكام 5 / 166 و 6 / 161 ؛ هدى الطالب 4 / 566 ) .